Ciekawy blog psychologiczny: o Tobie, związkach i dzieciach

Często zastanawiamy się, dlaczego w pewnym wieku dręczą nas konkretne dylematy. Skąd potrzeba w nastolatku, by gwałtownie szukać swojej drogi. Z kolei u osoby w średnim wieku poczucia potrzeby przewartościowania całego życia?

Psychologia rozwoju dostarcza nam fascynującej teorii, które pomaga uporządkować te doświadczenia. Mowa o teorii Erika Eriksona: koncepcji psychospołecznej, która zakłada, że nasz rozwój nie kończy się w dzieciństwie, lecz trwa przez całe życie, od narodzin, aż do śmierci.

Co to jest rozwój psychospołeczny?

Erik Erikson zaproponował model, w którym rozwój jednostki odbywa się poprzez rozwiązywanie kolejnych kryzysów psychospołecznych. Słowo „kryzys” nie ma tu jednak wydźwięku negatywnego. Rozumiemy ten termin jako punkt zwrotny, jako moment o zwiększonej wrażliwości, w którym stajemy przed konkretnym wyzwaniem rozwojowym.

Każdy etap to walka dwóch przeciwstawnych wartości. Jeśli uda nam się konstruktywnie przejść przez dany etap, zyskujemy określoną “cnotę”, która staje się fundamentem dla kolejnych lat. Co ważne, teoria ta jest optymistyczna: nawet jeśli dany etap nie przebiegł idealnie, w toku późniejszej pracy nad sobą (np. w procesie psychoterapii) możemy nadrobić te braki i odnaleźć wewnętrzną równowagę.

Osiem etapów wędrówki przez życie

Ufność vs Nieufność (ok. 0-1 rok życia)

To fundament naszej osobowości. Niemowlę jest całkowicie zależne od opiekunów. Jeśli otrzymuje miłość, pokarm i bezpieczeństwo, buduje w sobie podstawową ufność do świata.

W praktyce: Jeśli rodzic reaguje na płacz dziecka, buduje w nim przekonanie: „Świat jest bezpieczny, mogę na nim polegać”.

Cnota: Nadzieja.

Autonomia vs Wstyd (ok. 2-3 lata)

Dziecko zaczyna chodzić, mówić i kontrolować swoje potrzeby fizjologiczne. To czas słynnego „ja sam!”. Jeśli pozwolimy dziecku na eksplorację, rozwinie ono poczucie sprawstwa. Nadmierna kontrola (np. przy nauce czystości) rodzi lęk przed porażką.

W praktyce: Pozwolenie trzylatkowi na samodzielne ubranie skarpetek, nawet jeśli trwa to wieczność, buduje jego poczucie autonomii.

Cnota: Wola.

Inicjatywa vs Poczucie winy (ok. 4-5 lat)

Przedszkolak zaczyna planować zabawy, inicjować interakcje, zadawać tysiące pytań. Kryzys polega na wyważeniu energii dziecka z normami społecznymi. Jeśli inicjatywa dziecka jest tłumiona, może ono zacząć czuć się winne z powodu swoich pragnień.

W praktyce: Dziecko, które buduje „bazę” z poduszek w salonie, realizuje swoją inicjatywę. Zamiast karać za bałagan, warto docenić pomysłowość i wspólnie posprzątać.

Cnota: Celowość.

Pracowitość vs Poczucie niższości (ok. 6-11 lat)

Wiek szkolny to czas nauki konkretnych umiejętności i porównywania się z rówieśnikami. Dziecko chce być kompetentne. Jeśli nie otrzymuje wsparcia w nauce lub jest nieustannie krytykowane, rozwija w sobie głębokie poczucie bycia gorszym.

W praktyce: Docenianie wysiłku, a nie tylko ocen na świadectwie, chroni dziecko przed paraliżującym perfekcjonizmem.

Cnota: Kompetencja.

Tożsamość vs Rozproszenie tożsamości (ok. 12-18 lat)

To prawdopodobnie najbardziej znany etap, okres dorastania. Nastolatek zadaje sobie pytanie: „Kim jestem?”. Eksperymentuje z wyglądem, poglądami, grupami społecznymi. Brak możliwości bezpiecznego buntu może prowadzić do zagubienia i trudności w podjęciu dorosłych ról.

W praktyce: „Faza na bycie metalem” czy nagła zmiana planów zawodowych to zdrowe objawy szukania własnego „ja”.

Cnota: Wierność.

Intymność vs Izolacja (ok. 19-35 lat)

Młodzi dorośli stają przed wyzwaniem budowania głębokich, trwałych relacji. Intymność według Eriksona to zdolność do odsłonięcia się przed drugą osobą bez lęku o utratę własnej tożsamości. Osoby, które nie poradziły sobie z poprzednimi etapami, mogą uciekać w samotność lub powierzchowne relacje.

W praktyce: Umiejętność bycia w związku, w którym partnerzy szanują swoje granice, jest wyrazem sukcesu na tym etapie.

Cnota: Miłość.

Generatywność vs Stagnacja (ok. 35-65 lat)

Wiek średni to czas, w którym chcemy czuć się potrzebni. Generatywność to nie tylko posiadanie dzieci, ale też mentoring, tworzenie czegoś dla społeczeństwa, dbanie o młodsze pokolenia. Stagnacja objawia się poczuciem pustki i skupieniem wyłącznie na własnej wygodzie.

W praktyce: Angażowanie się w projekty społeczne lub dzielenie się wiedzą zawodową z juniorami to świetne sposoby na walkę ze stagnacją.

Cnota: Troska.

Integralność vs Rozpacz (ok. pow. 65 lat)

Ostatni etap to czas bilansu. Jeśli patrzymy wstecz z akceptacją dla swoich błędów i sukcesów, osiągamy stan integralności. Jeśli jednak dominuje poczucie zmarnowanych szans, pojawia się rozpacz i lęk przed śmiercią.

W praktyce: Senior, który chętnie opowiada o swoim życiu z uśmiechem, mimo trudów, demonstruje mądrość i integralność.

Cnota: Mądrość.

Psychologia rozwoju w codzienności

W wymiarze praktycznym teoria Eriksona oferuje nam przede wszystkim mapę, która pozwala zorientować się we własnym położeniu na osi czasu i zrozumieć dynamikę ludzkiego losu. Zrozumienie, że każdy etap życia niesie ze sobą naturalny konflikt, zdejmuje z nas ciężar poczucia winy czy nieadekwatności. Uświadamia to bowiem, że kryzysy nie są oznaką słabości, lecz niezbędnym paliwem dla rozwoju psychicznego. Dla rodziców ta koncepcja staje się nieocenionym drogowskazem, pozwalającym dostrzec głębszy sens w zachowaniach dzieci. Pozwala zrozumieć, że upór dwulatka to narodziny jego autonomicznej woli, a burzliwy bunt nastolatka to kluczowy, choć trudny krok w stronę budowania samodzielnej tożsamości. Dzięki takiej perspektywie opiekunowie mogą reagować na trudne zachowania z większą dozą cierpliwości, wspierając naturalne procesy rozwojowe zamiast z nimi walczyć.

W relacjach z innymi ludźmi model ten uczy nas, że zdolność do budowania głębokiej, dojrzałej bliskości zależy od tego, jak bardzo czujemy się ugruntowani w samym sobie. Wiedza ta pozwala unikać toksycznych zależności i szukać partnerstwa opartego na wzajemnym szacunku dla własnych granic. Z perspektywy psychologicznej model Eriksona daje przede wszystkim ogromną nadzieję na naprawę i samodoskonalenie. Nawet jeśli we wczesnym dzieciństwie zabrakło nam fundamentów w postaci bezwarunkowego poczucia bezpieczeństwa, teoria ta mówi jasno: rozwój nie jest procesem zamkniętym. Możemy nad tymi deficytami pracować w życiu dorosłym, świadomie odbudowując zaufanie do świata, ludzi czy własnych kompetencji. Praca nad sobą staje się wtedy procesem „dowychowywania” samego siebie, wypełniania luk z przeszłości nowymi, budującymi doświadczeniami.

Takie spojrzenie zachęca do niezwykle życzliwej autorefleksji nad własną historią. Pozwala nam zidentyfikować, które z ośmiu „sił witalnych” już w sobie wypracowaliśmy, a które z nich wymagają jeszcze naszej uważności i opieki. Ostatecznie teoria Eriksona przypomina nam, że rozwój to fascynujący proces trwający przez wszystkie lata naszego życia, a każda dekada ma do zaoferowania unikalne dary i lekcje. Akceptacja tej nieustannej zmienności i otwartość na wyzwania kolejnych etapów pozwala patrzeć w przyszłość nie z lękiem przed utratą, lecz z autentyczną ciekawością. Rozumiemy wtedy, że nawet późna dorosłość może być czasem głębokiej mądrości i wewnętrznego spełnienia, a nie tylko rezygnacji. W ten sposób psychologia rozwoju przestaje być tylko suchym opisem mechanizmów ludzkiego umysłu, a staje się bardzo praktyczną, życiową sztuką godnego, świadomego i pełnego zrozumienia życia na każdym jego etapie, niezależnie od naszego wieku 🙂

Autor: Nikodem Wejerowski

W ostatnich latach podcasty stały się jednym z najchętniej wybieranych sposobów zdobywania wiedzy o psychologii, rozwoju osobistym i relacjach. Można ich słuchać w drodze do pracy, podczas spaceru czy wykonywania codziennych obowiązków. Dla wielu osób są też pierwszym krokiem do głębszego zainteresowania się własnym rozwojem.

Jedną z propozycji w tym obszarze jest podcast „Gestalt Coaching – rozmowy o rozwoju” – seria rozmów inspirowanych podejściem Gestalt, w której prowadzący przyglądają się temu, jak budować większą świadomość siebie, swoich potrzeb i relacji z innymi.

Do tej pory ukazało się 18 odcinków w dwóch sezonach, a każdy z nich dotyka ważnych tematów związanych z psychologią, coachingiem, relacjami i codziennym funkcjonowaniem.

Czym jest podcast „Gestalt Coaching – rozmowy o rozwoju”?

To cykl rozmów prowadzonych przez psychoterapeutów i coachów, którzy przyglądają się różnym aspektom życia z perspektywy podejścia Gestalt.

Zamiast szybkich porad czy uproszczonych recept na zmianę, rozmowy koncentrują się na:

przedstawieniu podejścia Gestalt i wykorzystanie teorii w praktyce zawodowej (szczególnie w rolach coachingowych, trenerskich czy managerskich)
konkretnych przykładach z życia zawodowego
zwiększaniu świadomości siebie
budowaniu autentycznych relacji w biznesie
rozwijaniu odpowiedzialności za własne wybory
inspirowaniu do uważności i obecności

Podejście Gestalt zakłada, że rozwój zaczyna się od zauważenia tego, co naprawdę dzieje się w nas i wokół nas. Właśnie dlatego w podcastowych rozmowach pojawia się wiele refleksji, przykładów z praktyki oraz zaproszeń do zatrzymania się i przyjrzenia własnym doświadczeniom.

Dla kogo jest ten podcast?

Podcast może być szczególnie wartościowy dla osób, które:

pracują z ludźmi – jako liderzy, coachowie, psychologowie czy trenerzy
uczestniczą w różnych szkołach psychoterapeutycznych i są zainteresowane podejściem Gestalt (nie tylko w ujęciu biznesowym)
interesują się psychologią i rozwojem osobistym
poszukują bardziej świadomego sposobu funkcjonowania w życiu i pracy
chcą poznawać podejście Gestalt w przystępnej formie

O czym można usłyszeć w podcastowych rozmowach?

Każdy odcinek porusza inny temat związany z funkcjonowaniem człowieka. W rozmowach pojawiają się między innymi wątki:

wyzwań współczesnego przywództwa
budowania kontaktu ze sobą i z innymi
granic w relacjach
jak pracować ze zmianą (osobistą i systemową)
teoria self oraz inne merytoryczne założenia podejścia Gestalt
filozofia dialogu, egzystencjalizm i fenomenologia
odpowiedzialności za własne wybory
pracy z emocjami
autentyczności w relacjach zawodowych i osobistych
rozwoju w pracy coachingowej i psychologicznej

Jednym z ważnych wątków jest także refleksja nad tym, że rozwój nie polega wyłącznie na „naprawianiu siebie”, ale na coraz pełniejszym rozumieniu własnego doświadczenia.

W jednej z rozmów pojawia się myśl inspirowana A. Beisserem:

„Zmiana nie zaczyna się od tego, że próbujemy być kimś innym. Zaczyna się wtedy, gdy naprawdę zobaczymy, jacy jesteśmy.”

To podejście jest bardzo charakterystyczne dla Gestalt – zakłada, że świadomość poprzedza zmianę.

Gdzie można posłuchać podcastu?

Podcast „Gestalt Coaching – rozmowy o rozwoju” dostępny jest na platformie streamingowej.

Można słuchać go w dowolnym momencie – podczas spaceru, podróży czy chwili odpoczynku. Dla wielu osób jest to sposób na wprowadzenie do codzienności odrobiny refleksji i uważności.

https://open.spotify.com/show/5pVefRFWIK5hq0NGmlj9MO?si=9d0532fa2fbc411e

https://youtube.com/@gestaltcoaching?si=tqcfz7lDOcnZnNaS

Słuchanie podcastów psychologicznych często staje się początkiem głębszej drogi – zainteresowania terapią, coachingiem, warsztatami rozwojowymi czy pracą nad relacjami.

Podcast „Gestalt Coaching – rozmowy o rozwoju” może być właśnie takim zaproszeniem: do zatrzymania się, zadania sobie ważnych pytań i przyjrzenia się temu, jak żyjemy, pracujemy i budujemy relacje.

Autor: Jacek Jokś
Leadership&Executive Coach MCC ICF
superwizor coachingu
certyfikowany psychoterapeuta Gestalt (EAGT)

Nie każdy z nas, rozpoczynając pierwsze spotkanie w gabinecie psychoterapeuty, pomyśli o tym, że warto w tym momencie myśleć o spotkaniu, które będzie ostatnim. Każda psychoterapia z założenia powinna się zakończyć. Bez względu na postawione cele i długość jej trwania, wpisanym w proces założeniem jest jego zakończenie. Często psychoterapeuci decydują się na omawianie zakończenia już podczas pierwszych spotkań, zdarza się jednak tak, że do takiej rozmowy nie dochodzi i w trakcie trwania terapii pojawia się pytanie: skąd wiedzieć, że powinno się zakończyć terapię?

Współczesne badania nad neuronauką, funkcjonowaniem poznawczym i różnicami płci wyraźnie pokazują, że przebieg ADHD u kobiet może być inny, bardziej złożony i częściej niewidoczny na pierwszy rzut oka.

Zrozumienie tego odmiennego profilu objawów jest kluczowe – zarówno dla kobiet, jak i ich rodzin. Dzięki temu można budować lepsze wsparcie, redukować poczucie winy i błędne przekonania oraz umożliwić kobietom dostęp do odpowiedniej diagnozy i terapii.

ADHD u kobiet – charakterystyka i typowy przebieg

Obraz ADHD u kobiet rzadziej obejmuje nadmierną ruchliwość, a częściej – trudności o charakterze poznawczym i emocjonalnym. Badania pokazują, że symptomy te pojawiają się już w dzieciństwie, ale często są ignorowane lub interpretowane jako „nieśmiałość”, „chaotyczność”, „bałaganiarstwo” albo „zbytnia emocjonalność”.

Najczęściej opisywane cechy ADHD u kobiet:

• trudności w utrzymaniu koncentracji, szczególnie przy zadaniach monotonnych,
• łatwe rozpraszanie i podatność na przeciążenie bodźcami,
• problemy z organizacją – zarówno czasu, jak i przestrzeni,
• zapominanie, gubienie przedmiotów, trudność w planowaniu krok po kroku,
• wewnętrzny niepokój, szybkie tempo myśli, trudność w „wyłączeniu się”,
• duża wrażliwość emocjonalna, niestabilność nastroju, szybkie narastanie frustracji,
• zmęczenie wynikające z ciągłego nadkompensowania i „trzymania się w ryzach”.

To właśnie wewnętrzny charakter objawów jest jednym z powodów, dla których ADHD u kobiet bywa przeoczane. Trudności, choć realne i wpływające na życie, nie muszą być widoczne dla otoczenia, zwłaszcza jeśli kobieta przez lata wypracowała strategie maskujące.

Śmierć bliskiej, ważnej osoby jest wydarzeniem w życiu człowieka, które sprawia, że świat dosłownie zatrzymuje się w miejscu, a wszystkie codzienne czynności zdają się być pozbawione sensu. Jako sytuacja kryzysowa, wywołuje nie tylko silne reakcje emocjonalne związane ze stratą, ale narusza też poczucie własnej tożsamości, zmienia relacje z innymi i przekonanie o stabilności świata. Ogrom cierpienia powoduje, że żałobnicy niejednokrotnie czują, jakby część ich samych umarła wraz ze śmiercią ukochanej osoby i jakby już nigdy nie mieli możliwości poczuć choćby najmniejszej radości w swoim życiu. Mówią o tym, że mają poczucie oddzielenia od reszty świata i czują na sobie taki ciężar, jakby nie tylko sufit zwalił im się na głowę, ale cały budynek. Codzienne wstanie z łóżka staje się wyzwaniem ponad siły, a ból i cierpienie zdają się nie mieć końca.

Historia EMDR

Każda próba lepszego rozumienia człowieka , w konsekwencji tworząca się teoria lub sposób pracy, nawiązuje do czyjejś osobistej historii. Francine Shapiro, w trakcie zmagań
z chorobą nowotworową, odkryła , że w trakcie wielogodzinnych spacerów po parku kierując uwagę na naprzemienny ruch gałek ocznych , jej natrętne lękowe myśli tracą wysycenie emocjonalne. Wykonywanie ruchów oczami na prawo i lewo przy jednoczesnym przywołaniu trudnego doświadczenia stały się odtąd przedmiotem badań psycholożki z Kalifornii. W 1989r. Shapiro opublikowała pierwszy artykuł naukowy, badanie obejmowało osoby z objawami PTSD, które we współpracy z terapeutką stosowały odpowiedni „protokół pracy terapeutycznej EMDR – odczulania za pomocą ruchów oczu”. W kolejnych latach praktyki i badań Shapiro wykazała, że jej nowatorska metoda nie tylko obniża poziom reakcji emocjonalnej, ale prowadzi również to skuteczniejszego przetwarzania i integracji wspomnień osób z którymi pracuje. To moment , by zaznaczyć, jak wielkie znaczenie w badaniach złożoności natury ludzkiej, mają Ludzie, którzy dzięki swojej otwartości i ufności, tworzą portal wiedzy i szansę na zdrowienie dla wszystkich pozostałych.

Parentyfikacja to proces często nazywany “odwróceniem ról”, w którym dziecko przejmuje role, zadania lub obowiązki typowo należące do rodziców, a rodzic lub rodzice wchodzą w rolę dziecka. Dzieje się tak, ponieważ w relacji charakteryzującej się parentifikacją rodzic zazwyczaj nie chce lub nie jest w stanie wywiązywać się ze swoich emocjonalnych i/lub fizycznych obowiązków jako opiekun. Osoba dorosła stosująca parentyfikację może przekazać te obowiązki dziecku lub dziecko może podjąć się ich dobrowolnie, pomimo niezgodności między wymaganiami rozwojowymi tych zadań a dojrzałością rozwojową dziecka. Niemniej jednak dziecko zdaje sobie sprawę, że zapewniając fizyczną opiekę i wsparcie emocjonalne, których normalnie oczekiwałoby od rodzica, może nawiązać z nim bliższą relację i uniknąć poczucia straty i niepokoju.

Jak każde zjawisko, parenytfikacja nie zadziewa się w próżni, lecz w konkretnym kontekście życia i dla każdej osoby będzie to inna sytuacja rodzinna. Psycholodzy zwracają jednak uwagę na istnienie czynników, które szczególnie mogą sprzyjać parentyfikacji.

Mechanizmy obronne to nieświadome strategie psychiki, które chronią nas przed zalewającymi emocjami. Dzięki nim możemy utrzymać poczucie własnej wartości, zyskać chwilowe poczucie bezpieczeństwa w sytuacjach zagrożenia i radzić sobie z bolesnymi konfliktami – zarówno
wewnętrznymi, jak i tymi w relacjach. W rzeczywistości są fundamentem naszej zdolności do adaptacji.

Utrzymanie uwagi na jednym zadaniu bywa dziś nie lada wyzwaniem. Telefon co chwilę wysyła powiadomienie, media społecznościowe bombardują krótkimi treściami, a wiadomości coraz częściej przybierają formę haseł i ikonek. Wszystko to uczy nasz mózg „szybkiego przeskakiwania”, a nie głębokiego skupienia. Mnogość bodźców nas przytłacza. Skupienie na dłuższym tekście męczy, a uczenie się teorii na pamięć zdaje się być zbędnym działaniem. Gdyby tak jednak mieć świadomość, że nauka nowych rzeczy to nie tylko obowiązek szkolny a inwestycja w nasze zdrowie i dobrostan psychiczny. Im częściej i bardziej pobudzamy nasz mózg do pracy, tym zdrowiej dla nas.

W codziennym pędzie coraz częściej szukamy sposobów na złagodzenie napięcia, które gromadzi się w naszym ciele i umyśle. Relaksacja to jedna z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych metod przywracania równowagi psychofizycznej. Choć nazwa może sugerować „nicnierobienie”, w rzeczywistości relaksacja jest aktywnym procesem, który wymaga uwagi, skupienia i świadomego działania. To technika, której każdy może się nauczyć – niezależnie od wieku, kondycji czy stanu zdrowia.

Older Posts

Czytelnia psychologiczna Pomocni

8 stadiów rozwoju według Eriksona

Co to jest rozwój psychospołeczny?

Osiem etapów wędrówki przez życie

Psychologia rozwoju w codzienności

Gestalt Coaching – rozmowy o rozwoju. Podcast o rozwoju, relacjach i zmianie

Czym jest podcast „Gestalt Coaching – rozmowy o rozwoju”?

Dla kogo jest ten podcast?

O czym można usłyszeć w podcastowych rozmowach?

Gdzie można posłuchać podcastu?

Koniec terapii – skąd wiedzieć kiedy to jest i jak powinien wyglądać?

ADHD u kobiet – historia różnorodności, którą dopiero zaczynamy rozumieć

ADHD u kobiet – charakterystyka i typowy przebieg

Najczęściej opisywane cechy ADHD u kobiet:

Wsparcie grupowe dla osób w żałobie

Terapia EMDR i sztuka integrowania.

Czym jest parentyfikacja?

Mechanizmy obronne – czym są i dlaczego ich potrzebujemy?

Uczenie się wymaga koncentracji – jak ją wzmacniać w świecie pełnym rozpraszaczy?

Relaksacja – skuteczne narzędzie pomagające osiągnąć stan fizycznego i psychicznego odprężenia

O nas

Znany Lekarz.

Facebook

Kontakt