Koniec terapii – skąd wiedzieć kiedy to jest i jak powinien wyglądać?

1 grudnia 2025
ben-wicks-awZHssr-Ed8-unsplash-1200x1800.jpg

Nie każdy z nas, rozpoczynając pierwsze spotkanie w gabinecie psychoterapeuty, pomyśli o tym, że warto w tym momencie myśleć o spotkaniu, które będzie ostatnim. Każda psychoterapia z założenia powinna się zakończyć. Bez względu na postawione cele i długość jej trwania, wpisanym w proces założeniem jest jego zakończenie. Często psychoterapeuci decydują się na omawianie zakończenia już podczas pierwszych spotkań, zdarza się jednak tak, że do takiej rozmowy nie dochodzi i w trakcie trwania terapii pojawia się pytanie: skąd wiedzieć, że powinno się zakończyć terapię?

Zakończenie psychoterapii może wyjść z inicjatywy pacjenta, psychoterapeuty lub być wynikiem obopólnej decyzji, omówionej podczas spotkań. Często przy wspólnej decyzji ustalane są dalsze spotkania wspierające – zmniejsza się wówczas częstotliwość spotkań, mają one charakter monitorujący funkcjonowanie bez terapii. Dla wielu pacjentów stanowią kotwicę, często w gabinecie pada stwierdzenie, że dobrze, czy bezpiecznie, jest wiedzieć, że jeśli coś by się wydarzyło, spotkanie jest umówione. Warto monitorować, czy ten okres nie przedłuża się w sposób, który nie służy pacjentowi i przestaje być użyteczny. Wielu psychoterapeutów zostawia po zakończeniu procesu możliwość powrotu do spotkań w przyszłości. Ta perspektywa również może spełniać funkcję owej kotwicy i dawać poczucie perspektywy na pomoc, gdyby zaszła taka potrzeba.

Co natomiast zrobić w sytuacji, kiedy rozmowa o końcu nie pojawiła się, a w nas zaczęły kiełkować wątpliwości?

Czy fakt trudności w komunikacji z terapeutą lub poczucia, że spotkania z nim nie przynoszą efektu, jest wystarczający do zakończenia spotkań? Według psychiatry Jerzego Aleksandrowicza warto zaryzykować dalsze korzystanie z psychoterapii i dopiero po dłuższym czasie, jeśli nie będzie efektów, rozważyć decyzję o zmianie specjalisty. Myślę, że wielu z Państwa czytając tę radę ma swój pomysł na to, jak byście postąpili w takich okolicznościach. Dyrektorka kliniczna Uniwersytetu Kolumbii Erin Engle podaje trzy powody do zakończenia terapii przez pacjentów:

• Kiedy psychoterapia wydaje się nie przynosić efektów

Z perspektywy specjalisty jak i pacjenta, jest to niezwykle ważne i często rozwojowe dla terapii, by wnieść swoje obserwacje i odczucia w treść spotkań. Bywa tak, że dany obszar problemowy może być bardziej dopasowany do kwalifikacji i sposobu pracy innego specjalisty, a psychoterapeuta, z którym pracujemy, może wskazać kierunek, w którym powinniśmy szukać innego specjalisty.

• Kiedy pojawiają się „red flagi” ze strony psychoterapeuty, które wskazują, że nie był lub przestał być dobrym wyborem

Zdarza się, że z różnych powodów czujemy się podczas sesji psychoterapeutycznych niewysłuchani, oceniani, czy w skrajnych przypadkach ośmieszani lub pozbawieni poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego. W tej sytuacji również istotne będzie omówienie tego odczucia z psychoterapeutą, jednak doświadczenie gabinetowe pokazuje, że rozmowy o trudnościach pojawiają się znacznie rzadziej niż przerwane procesy terapeutyczne. Oczywiście, jeśli pacjent zniknie z terapii, nie mamy pewności jaki był tego powód, także pozostajemy na poziomie domysłów, możemy jednak założyć, że część z tych przerwanych procesów mogła mieć zarzewie w trudnościach, które pacjent odczuwał względem terapeuty lub sesji.

Zarówno w tym jak i w pierwszym scenariuszu bywa tak, że informację o zerwaniu terapii i jej powodzie psychoterapeuta otrzymuje mailem lub SMSem. W takich sytuacjach czasem pojawia się ze strony specjalisty propozycja ostatniego spotkania, celem omówienia sytuacji i emocji, które wywołała. Służy to domknięciu procesu, nawet jeśli pożądany efekt nie został osiągnięty, co może być cennym przeżyciem dla pacjenta i dla terapeuty.

• Kiedy terapia przyniosła oczekiwany skutek, pacjent deklaruje, że jest gotowy do zakończenia

W tym scenariuszu omówienie jest równie istotne – możemy poszukać odpowiedzi na pytania o to, po czym poznaliśmy, że nasze cele zostały osiągnięte, jak czujemy się z myślą, że ten moment miałby być tym kończącym terapię. Czy ta myśl lub odczucie oparte są te długotrwałej obserwacji, czy wynikają z obecnej chwili, np. podczas rozmowy w trakcie sesji. To także dobry moment by o obserwowany postęp zapytać terapeutę – jak z jego perspektywy wygląda gotowość pacjenta do zakończenia spotkań, po czym on obserwuje zmianę oraz czy ma jakieś rekomendacje co do dalszego postępowania.

Bywa tak, że konieczność zakończenia terapii dyktują sytuacje losowe po stronie pacjenta – utrata płynności finansowej, strata pracy, przeprowadzka, czy po stronie terapeuty – zmiana miejsca pracy bez możliwości kontynuowania wsparcia w nowym miejscu, trudne wydarzenia w życiu prywatnym, które czasowo lub na stałe odbierają możliwość świadczenia usług zgodnie z etyką zawodu. Nagłość i losowość wydarzeń mogą powodować, że nie dochodzi do rozmowy kończącej. Warto jednak pamiętać, że można taką rozmowę odroczyć lub poinformować drugą stronę o powodach zakończenia w formie pisemnej, jeśli spotkanie nie jest możliwe. Taka forma kontaktu również stanowi o domknięciu procesu terapeutycznego z uważnością na to, by zarówno pacjent jak i terapeuta mieli świadomość okoliczności zakończenia, a także możliwość omówienia tego. Może się wydawać, że kończenie terapii generuje dużo napięcia i konieczności podejmowania konfrontujących i nierzadko trudnych rozmów. Jest to również moment na dostrzeżenie plusów płynących z zakończenia tego procesu: wdrażanie zdobytych umiejętności w codzienność, doświadczanie swojej sprawczości i samodzielności – to dla wielu osób źródło wzmocnienia poczucia własnej wartości i odczuwania dumy z tego, co osiągnęły podczas psychoterapii.

Zaryzykuję stwierdzenie, że rozmowa o zakończeniu, bez względu na powód tego zakończenia, jest dla każdego psychoterapeuty cenną lekcją i możliwością dalszego rozwoju.

Autorka: Anita Lewandowska

Bibliografia
• Porzucenie czy zakończenie leczenia? Władysław Sterna, https://journals.viamedica.pl
• How do you know when you’re done with therapy? Erin K. Engle www.columbiadoctors.org
• Psychoterapia. Poradnik dla pacjentów. Prof. dr hab. Jerzy W. Aleksandrowicz, wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa 1993

5/5 - (7 votes)

O nas

Nasz zespół powstał dzięki przyjaźni i zrozumieniu jak ważna jest współpraca pomiędzy profesjonalnymi terapeutami o różnych specjalnościach. Ufamy, że różnorodność jaką proponujemy, może zaowocować dostępnością pomocy dla wielu osób o różnych potrzebach.

Znany Lekarz.

Pracownia Psychologiczna Pomocnia

Facebook

UMÓW SIĘ --> www.pomocnia-poznan.pl/umow-wizyte/NOWOŚĆ W POMOCNI! 💙Terminarz online, który pozwala na wybranie terminu z naszymi specjalistami w ciągu kilku sekund - zapraszamy 🫂 ...
View on Facebook (opens in a new tab)
Nasza terapeutka Adrianna Czajka zaprasza młodzież w wieku 13-18 lat do skorzystania z oferty regionalnego programu rehabilitacji młodzieży z zaburzeniami depresyjnymi 🤍 ...
View on Facebook (opens in a new tab)
Polecamy! ☺️Rozpoczynamy nabór na Oddział Dzienny Terapeutyczny dla młodzieży przy Centrum Zdrowia Psychicznego Instytutu Psychoedukacji w Koziegłowach!Zapraszamy do procesu kwalifikacyjnego do nowo otwartego Oddziału Dziennego Terapeutycznego przeznaczonego dla młodzieży w wieku 15–18 lat.Oddział skierowany jest do osób realizujących edukację domową lub nauczanie indywidualne.W oddziale zapewniamy systematyczne wsparcie terapeutyczne dla młodzieży przez pracę w bezpiecznej grupie rówieśniczej, a także konsultacje dla rodziców. Program terapeutyczny realizowany jest 5 dni w tygodniu przez okres co najmniej 3 miesięcy. Aby rozpocząć terapię w oddziale, niezbędne są:✔ skierowanie do oddziału dziennego z kodem 1701 lub 2703,✔ pozytywne przejście procesu kwalifikacyjnego. 📍 Lokalizacja: Koziegłowy, ul. Gdyńska 24📞 Więcej informacji i zapisy na kwalifikację:533 563 402 ...
View on Facebook (opens in a new tab)

1 month ago

Pracownia Psychologiczna "Pomocnia"
Przedstawiamy Wiktorię Moritz-Leśniak - psycholożkę i psychoterapeutkę Gestalt w trakcie 4. roku całościowego szkolenia 💙📖W Pomocni zajmuje się terapią dorosłych i młodzieży od 15. roku życia. Pomaga również osobom z doświadczeniem migracji 🫂✈Chcesz umówić się na spotkanie lub dowiedzieć się więcej?Skontaktuj się z nami! ✨👇☎️ 795 795 202💻 sekretariat@pomocnia-poznan.pl ...
View on Facebook (opens in a new tab)

Kontakt

Poradnia Psychologiczna
Pomocnia Poznań

ul. Śniadeckich 5/2, 60-773 Poznań
nr tel. +48 795 795 202
sekretariat@pomocnia-poznan.pl

© 2026 Pomocnia Poznań | wykonanie: alpa