Utrzymanie uwagi na jednym zadaniu bywa dziś nie lada wyzwaniem. Telefon co chwilę wysyła powiadomienie, media społecznościowe bombardują krótkimi treściami, a wiadomości coraz częściej przybierają formę haseł i ikonek. Wszystko to uczy nasz mózg „szybkiego przeskakiwania”, a nie głębokiego skupienia. Mnogość bodźców nas przytłacza. Skupienie na dłuższym tekście męczy, a uczenie się teorii na pamięć zdaje się być zbędnym działaniem. Gdyby tak jednak mieć świadomość, że nauka nowych rzeczy to nie tylko obowiązek szkolny a inwestycja w nasze zdrowie i dobrostan psychiczny. Im częściej i bardziej pobudzamy nasz mózg do pracy, tym zdrowiej dla nas.

Tymczasem zdolność koncentracji to jedna z podstawowych funkcji poznawczych- niezbędna do procesu uczenia się. Nasz mózg nie jest typową maszyną – nie potrafi bez straty jakości reagować na każdy bodziec, który do nas dociera. Dlatego mamy dwa rodzaje uwagi:

● mimowolną – uruchamia się automatycznie, np. gdy usłyszysz swoje imię albo nagły głośny dźwięk,

● dowolną (świadomą) – kiedy wybierasz, na czym chcesz się skupić i świadomie selekcjonujesz bodźce.

To właśnie ta druga wymaga treningu, cierpliwości i odpowiednich warunków, aby nauka była szybsza.

Jak uczyć się skutecznie i nie dać się rozpraszaczom?

Każdy z nas działa trochę inaczej, dlatego warto sprawdzić, jakie metody nauki są najbardziej efektywne. Istnieje jednak kilka uniwersalnych zasad, które zwykle działają u większości osób:

● Ucz się krócej, ale częściej – lepiej zrobić 3 sesje po 30 minut niż jedną 1,5-godzinną.

● Powtarzaj w odstępach czasowych – rozłożone powtórki skuteczniej utrwalają wiedzę.

● Aktywne przypominanie – odłóż książkę i spróbuj odtworzyć materiał z pamięci. To wzmacnia uczenie się bardziej niż bierne czytanie.

● Opowiadaj własnymi słowami – jeśli potrafisz coś komuś wytłumaczyć, znaczy, że naprawdę to rozumiesz.

● Łącz nową wiedzę z tym, co już znasz – skojarzenia, obrazy, muzyka czy mnemotechniki ułatwiają zapamiętywanie (np. nucenie Waterloo Abby przy dacie bitwy).

● Rób przerwy (ale bez telefonu!) – wyjdź na balkon, popatrz w dal, przeciągnij się, zrób kilka przysiadów. Mózg potrzebuje małej regeneracji, a ruch jest sprzymierzeńcem uczenia się.

● Stawiaj sobie konkretne mikrocele – zamiast „dzisiaj się pouczę” powiedz: „dzisiaj nauczę się 5 definicji z biologii”.

● Zadbaj o sen – podczas snu mózg utrwala to, czego się uczyłeś. 7–8 godzin to nie luksus, a warunek skutecznej nauki. Sen porządkuje dane zgromadzone w mózgu.

● Eliminuj rozpraszacze – telefon najlepiej zostawić w innym pokoju. Każde sprawdzenie powiadomień to reset koncentracji.

● Nagradzaj siebie – po wykonanym zadaniu spraw sobie coś przyjemnego. To buduje motywację do dalszej pracy.

Uczenie się jest procesem, który wymaga powtarzania i wysiłku, jednak ucząc się bardziej świadomie możemy ułatwić sobie ten proces, wzmocnić koncentrację i przede wszystkim – poczuć satysfakcję z tego, że ten wysiłek naprawdę przynosi efekty.

Autorka: Marta Dejnak

Bibliografia:

M. Magrini (2019) Mózg, podręcznik użytkowania.
J. Podgórska (2023) Tak działa mózg, jak mądrze dbać o jego funkcjonowanie.
J.Brothers, E.P.F. Eagan (2000) Pamięć doskonała w 10 dni, skuteczny trening.