Czym jest przywiązanie i jak się rozwija?

Przywiązanie to długotrwały, emocjonalny związek z konkretną osobą.
Pierwsze relacje nawiązywane przez dziecko – szczególnie z matką – mają bardzo istotny wpływ na tworzenie się przyszłych związków z innymi osobami. Są one często pojmowane jako prototyp relacji nawet w życiu dorosłym.

Przywiązanie cechuje:

• selektywność, czyli skupienie się na konkretnej osobie wywołującej zachowania przywiązania, które nie występują w innych relacjach
• poszukiwanie fizycznej bliskości
• komfort i bezpieczeństwo
• lęk separacyjny, który pojawia się w momencie przerwania więzi
  

Według Johna Bowlby’ego więzi przywiązania mają swoje źródło w biologii i ewolucji. Dzieci przywiązane do rodziców, trzymające się blisko nich, miały zapewnioną ochronę przed zagrożeniem, a tym samym większą szansę na przeżycie. 

Zagadnienie stylów przywiązania porusza również badanie Mary Ainsworth oparte na procedurze ,,sytuacji obcości”. Polega ona na wywołaniu u dziecka stresu, który uruchamia zachowania przywiązania i pozwala określić czy przywiązanie to jest bezpieczne czy pozabezpieczne. 

,,Zdaniem Ainsworth, głównym powodem tego, że dziecko prezentuje przywiązanie bezpieczne lub pozabezpieczne jest stopień wrażliwości matki względem niego w początkowych miesiącach życia.’’ (Bowlby, 1969) 

Z badania wynika, że matki, które czule reagują na radość czy niepokój dziecka, wytwarzają w nim poczucie bezpieczeństwa. Dziecko wie, że w każdej sytuacji znajdzie ukojenie w ramionach osoby, do której jest najbardziej przywiązane.

Natomiast niedostateczny poziom przekazywanej czułości i troski przez matkę, może skutkować zaburzonym poczuciem bezpieczeństwa u dziecka. 

Typy przywiązania

Przywiązanie można podzielić na 3 podstawowe typy:

• typ ufny/bezpieczny 
• typ lękowy/unikający 
• typ lękowy/ambiwalentny 

 

Osoby z bezpiecznym stylem przywiązania przejawiają satysfakcję ze związku, relacji, rozumieją wzajemną potrzebę wsparcia i bliskości. Osoby bezpiecznie przywiązane cechują się większą wyrozumiałością w związku oraz potrafią obdarzyć partnera zaufaniem. 

Ukształtowanie się typu unikającego spowodowane jest brakiem bliskości ze strony rodzica, do którego dziecko było przywiązane w dzieciństwie. Osoby z tym stylem przywiązania, mogą mieć trudności z zaufaniem oraz z czerpaniem przyjemności z relacji. Często pokazują swoją niezależność i samodzielność w związku, nie pozwalając sobie na otrzymanie wsparcia od partnera. Te działania mogą powodować przeszkodę we wzajemnym zbliżeniu i intymności. 

Lękowy typ przywiązania powstaje na skutek braku możliwości eksploracji otoczenia przez dziecko, które boi się rozstania z rodzicem i opuszczenia swojej ,,bezpiecznej przestrzeni’’. Jest to związane z nieprzewidywalnymi i niestabilnymi zachowaniami opiekunów w dzieciństwie. Osoby z tym stylem przywiązania uważają, że ich partnerzy nie są wystarczająco zaangażowani w relację, również emocjonalnie. W tej sytuacji wzrasta w nich obawa o trwałość tej relacji oraz o utratę ukochanej osoby. Skutkuje to spadkiem przyjemności i satysfakcji. Osoby te przejawiają również lęk przed odrzuceniem czy poczucie nieadekwatnej do sytuacji zazdrości. 

Oprócz trzech głównych typów przywiązania, możemy spotkać się z jeszcze jednym – stylem zdezorganizowanym. Taki styl rozwija się, gdy rodzic daje dziecku równocześnie poczucie bezpieczeństwa, jak i zagrożenia. Osoby z tym stylem przywiązania czują potrzebę bliskości zmieszaną z jednoczesną obawą przed nią. Mogą często odczuwać bezsilność lub wahania nastroju związane z wewnętrznymi konfliktami potrzeb i lęków.

Czy mogę coś z tym zrobić?

Mimo, że nie mamy dużego wpływu na tworzenie się naszego stylu przywiązania we wczesnym dzieciństwie, to w dorosłym życiu możemy to zmienić.
Jeśli zauważasz w sobie przejawy przywiązania pozabezpiecznego i chcesz się im bliżej przyjrzeć, to warto zgłosić się po pomoc do specjalisty. 

 

Bibliografia:

Matysiak-Błaszczyk, A., & Jankowiak, B. (2020). Znaczenie relacji przywiązania w cyklu życia człowieka. Analiza wybranych aspektów bliskich relacji. Studia Edukacyjne

Schaffer, H.R. (2006). Rozwój społeczny. Dzieciństwo i młodość 

Bowlby, J. (1969). Przywiązanie

 

Autorka: Aleksandra Wykrętowicz