Dlaczego tkwimy w smutku?

13 maja 2020
infinity-2037069_960_720.jpg

Według autorów terapii poznawczej opartej na uważności tryb bycia i działania to jedne z trybów, w jakich może pracować nasz umysł. W trybie działania umysł stara się pozbyć nieszczęścia, usiłując wymyślić sposób, dzięki któremu znajdzie wyjście z problemu. Próby rozprawienia się np. ze smutkiem polegające na wymyśleniu sposobu na pozbycie się go sprawiają, że obniżony nastrój się pogłębia.

Działanie, bycie i uważność. Pierwszy krok do zrozumienia dlaczego tkwimy w smutku

Każdy z trybów, jakie uruchamiamy ma swoje dobre strony i dobrze sprawdza się w określonych warunkach. Problem pojawia się wówczas, jeśli nieświadomie i na dłużej utkwimy w trybie działania zapominając o trybie bycia i uważności.

Dobrze obrazuje to metafora zmiany biegów w czasie prowadzenia samochodu – każdy bieg pełni ważną funkcję w określonym momencie, kluczem do harmonii jest umiejętność zmiany biegów w zależności od warunków i potrzeby, możesz nauczyć się jak zmieniać biegi w swoim umyśle.

W trybie działania umysł kieruje się trzema podstawowymi ideami:

  • rozpoznaje gdzie jesteś w tej chwili (stan obecny)
  • gdzie chciałbyś się znaleźć (punkt docelowy)
  • gdzie nie chciałbyś się znaleźć (niechciany rezultat).

Umysł będący w trybie działania kieruje się tymi wyznacznikami i porównuje je nieustannie, w sposób automatyczny i nie zawsze świadomy.

Tryb działania jest bardzo skuteczną strategią w sytuacjach, kiedy chcemy osiągnąć cel (nazwijmy go celem zewnętrznym) np. posprzątać, naprawić komputer czy wybudować dom. Nasz umysł obiera automatycznie taką samą strategię (tryb działania), kiedy chcemy osiągnąć jakiś cel w wewnętrznym świecie np., kiedy chcemy być szczęśliwsi, wyleczyć się z depresji, pozbyć się lęku, być bardziej spontanicznym.

Dlaczego próbując wygrzebać się w problemu możesz zapaść się jeszcze głębiej?

Używanie trybu działania do rozwiązywania problemów wewnętrznych sprawia, że cały czas musimy być świadomi (lub przetwarzać w nieświadomości) trzech zasygnalizowanych powyżej idei:

  • jestem nieszczęśliwy (stan obecny)
  • chcę być szczęśliwy (punkt docelowy)
  • nie chcę by depresja wróciła (niechciany rezultat).

Zanim zaczniesz czytać dalej spróbuj zrobić eksperyment i wypowiedzieć parę razy te zdania (lub inne pasujące do Twojego problemu) „jestem nieszczęśliwy”, „chcę być szczęśliwy”, „nie chcę żeby depresja powróciła”.

Prawdopodobnie poczułeś się gorzej a postrzegana różnica pomiędzy tym gdzie jesteś teraz a gdzie chciałbyś być jeszcze bardziej się powiększyła…

W tej chwili Twój umysł próbując rozwiązać tą sytuację może dostrzec, że rozwiązanie problemów wewnętrznych przy wykorzystaniu trybu działania jest nieskuteczne i próbować innych trybów. Często dzieje się jednak coś zupełnie przeciwnego – umysł nie dostrzega innych możliwości , czuje, że musi przyspieszyć, wchodzi na wysokie obroty trybu działania, wypatruje zagrożeń, porównuje stan obecny z pożądanym stanem przyszłym, skupia się na różnicy, zamartwia się, „chce naprawić sytuację” – wpada w błędne koło.

Tryb działania często jest automatyczny, wyraża się przez myślenie, skupia się na przeszłości i przyszłości, na różnicy między tym jak jest a jak powinno być, stara się za wszelką cenę unikać nieprzyjemnych doświadczeń, traktuje myśli, jako fakty.

Bycie to sposób na „wydostanie się ze swojej głowy” żeby doświadczać tego, co dzieje się w danej chwili zamiast bez końca o tym myśleć, pozwala w pełni doświadczyć danej chwili, przynosi akceptację siebie i swoich doświadczeń. Bycie pozwala nam zobaczyć, że myśli niekoniecznie są odzwierciedleniem rzeczywistości, są interpretacjami naszego umysłu.

Radzenie sobie ze smutkiem: co możesz zrobić inaczej już dziś?

Bez względu na to jak bardzo tryb działania dominuje w Twoim życiu, zrobiłeś właśnie pierwszy krok uświadamiając sobie jego istnienie. Co możesz zrobić w kierunku rozwijania innych trybów?

  • Ucz się rozpoznawać pierwsze sygnały, kiedy zaczynasz wpadać w nawykowe myślenie, stany zamartwiania się.
  • Spróbuj poobserwować siebie od zewnątrz (ja, jako obserwator emocji, myśli i działań, zamiast ja – zlany z emocjami i myślami). Sprawdź jak często taktujesz swoje myśli, jako niepodważalne fakty. Pamiętaj, że myśli są naszymi prywatnymi interpretacjami zdarzeń, reakcje emocjonalne odzwierciedlają sposób, w jaki interpretujemy wydarzenia a nie to, co się w istocie wydarzyło.
  • Sprawdź, kiedy i jak często żyjesz „na automatycznym pilocie” (koncentrujesz się na wykonywaniu kolejnych zadań, nie zdając sobie sprawy z tego, co Cię otacza).

Autorka: Sara Struzik

Bibiligrafia: John Teasdale, Mark Williams, Zindel Segal, Praktyka uważności, WUJ 2016

Rate this post

O nas

Nasz zespół powstał dzięki przyjaźni i zrozumieniu jak ważna jest współpraca pomiędzy profesjonalnymi terapeutami o różnych specjalnościach. Ufamy, że różnorodność jaką proponujemy, może zaowocować dostępnością pomocy dla wielu osób o różnych potrzebach.

Znany Lekarz.

Pracownia Psychologiczna Pomocnia

Facebook

Ten komunikat jest widoczny tylko dla administratorów.
Wystąpił problem z wyświetlaniem wpisów z Facebooka. Zapasowa pamięć podręczna w użyciu.
Kliknij, aby wyświetlić błąd
Błąd: The user must be an administrator, editor, or moderator of the page in order to impersonate it. If the page business requires Two Factor Authentication, the user also needs to enable Two Factor Authentication. Rodzaj: OAuthException

Kontakt

Poradnia Psychologiczna
Pomocnia Poznań

ul. Śniadeckich 5/2, 60-773 Poznań
nr tel. +48 795 795 202
sekretariat@pomocnia-poznan.pl

© 2023 Pomocnia Poznań | wykonanie: alpa